Bernie Sanders đề xuất buộc OpenAI và Anthropic nộp 50% cổ phần cho chính phủ Mỹ

Thượng nghị sĩ Bernie Sanders vừa công bố kế hoạch lập pháp mang tên Đạo luật Quỹ đầu tư quốc gia AI Mỹ (American A.I. Sovereign Wealth Fund Act), nhắm trực tiếp vào các doanh nghiệp AI hàng đầu như OpenAI, Anthropic và xAI. Đề xuất này yêu cầu các công ty AI lớn nhất phải chuyển giao 50% cổ phần cho công chúng Mỹ dưới dạng thuế một lần, thanh toán bằng cổ phiếu thay vì tiền mặt. Chính phủ liên bang sẽ nắm giữ số cổ phần này thông qua một quỹ đầu tư quốc gia mới, đồng thời có đại diện trong hội đồng quản trị và quyền biểu quyết để ngăn chặn các quyết định kinh doanh bị coi là gây hại cho cộng đồng. Đáng chú ý, thông tin này được đưa ra đúng vào ngày Anthropic nộp hồ sơ niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) một cách bảo mật.

Lập luận của ông Sanders dựa trên nền tảng cho rằng các hệ thống AI được huấn luyện từ dữ liệu, mã nguồn và hình ảnh do nhân loại cùng tạo ra. Do đó, lợi ích kinh tế từ sự bùng nổ năng suất này phải thuộc về những người đã đóng góp dữ liệu huấn luyện, thay vì chỉ tập trung vào các quỹ đầu tư mạo hiểm hay những nhà sáng lập. Mặc dù đây là một công cụ chính sách có phần quyết liệt, ông Sanders nhấn mạnh rằng ý tưởng này thực chất phản chiếu chính những đề xuất từng được đưa ra từ bên trong ngành công nghiệp AI, bao gồm cả các ý tưởng về quỹ tài sản công của CEO OpenAI và Anthropic.

Động lực chính trị và tác động đến mô hình rủi ro của giới đầu tư

Sự xuất hiện của dự luật này đã làm thay đổi cách tính toán rủi ro pháp lý đối với các thương vụ đầu tư AI giai đoạn cuối. Dù khả năng thông qua tại Quốc hội Mỹ hiện không cao do sự kiểm soát của đảng Cộng hòa, áp lực chính trị đang ngày càng gia tăng khi nhiều nghị sĩ khác cũng bắt đầu đề xuất đánh thuế năng suất AI để tài trợ cho các chương trình an sinh xã hội. Đối với các nhà sáng lập đang gọi vốn Series B hoặc C, tác động thực tế có thể đã xuất hiện trong các điều khoản cam kết (term sheets). Các nhà đầu tư khi định giá doanh nghiệp giờ đây buộc phải cân nhắc đến kịch bản xấu nhất về việc chuyển giao cổ phần cưỡng bức, khiến cuộc thảo luận về sở hữu công không còn là vấn đề ngoài lề mà đã trở thành một biến số tài chính thực thụ.

Việc Anthropic nộp hồ sơ IPO trong bối cảnh này tạo ra một tình thế khó khăn cho các đơn vị bảo lãnh phát hành và nhà đầu tư tổ chức. Nếu dự luật được chính thức đưa ra xem xét, công ty có thể phải công bố đây là một rủi ro trọng yếu trong các hồ sơ pháp lý tương lai. Điều này đồng nghĩa với việc các nhà đầu tư đại chúng sẽ lần đầu tiên tiếp cận khung pháp lý của Sanders không phải qua một bài xã luận, mà dưới dạng một văn bản pháp lý cảnh báo về khả năng chuyển giao 50% cổ phiếu cho chính phủ. Bên cạnh đó, trường hợp của xAI sau khi hợp nhất với SpaceX càng làm phức tạp thêm việc định nghĩa đối tượng chịu điều chỉnh, cho thấy tốc độ thay đổi của ngành công nghiệp đang vượt xa quy trình soạn thảo luật pháp.

Tổng kết lại, dù đề xuất của Bernie Sanders khó có thể trở thành luật trong tương lai gần, nó đã chính thức đưa vấn đề sở hữu công đối với hạ tầng AI vào dòng chảy chính sách chủ lưu. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, tham vấn chuyên sâu với các nhà hoạch định chính sách thay vì phớt lờ những tín hiệu từ nghị trường. Việc chuẩn bị sẵn sàng cho các mô hình chia sẻ lợi nhuận hoặc thuế năng suất đặc thù sẽ giúp doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh và sự ổn định trước những biến động pháp lý khó lường trong tương lai.

LIÊN HỆ TƯ VẤN CÁC DỊCH VỤ AI

Hỗ trợ tư vấn, đào tạo và chuyên giao AI cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức.

📞 Điện thoại: 0981243678 Liên hệ qua Zalo