Bloomberg: DeepSeek thu hẹp khoảng cách với AI Mỹ xuống chỉ còn 3%

Con số 3% không còn là một sai số nhỏ trong các bài kiểm tra hiệu năng (benchmark) mà đã trở thành một tín hiệu cảnh báo thực sự đối với Thung lũng Silicon. Theo báo cáo mới nhất từ Bloomberg Intelligence, khoảng cách về năng lực giữa các mô hình trí tuệ nhân tạo hàng đầu của Trung Quốc và Mỹ đã bị thu hẹp đáng kể, từ mức 15% hồi đầu năm xuống còn 9% vào tháng 5 và hiện chỉ còn vỏn vẹn 3%. Sự bứt phá này gắn liền với việc phát hành mô hình DeepSeek V4.1 Flash vào tháng 9, minh chứng cho việc các phòng thí nghiệm AI tại Trung Quốc đang gia tăng thị phần thay vì dậm chân tại chỗ.

Trước đó, vào tháng 1 năm 2025, sự ra đời của DeepSeek R1 đã tạo nên một cú sốc lớn, khiến vốn hóa của Nvidia bốc hơi kỷ lục 589 tỷ USD chỉ trong một ngày. Giới đầu tư bắt đầu đặt dấu hỏi lớn: Tại sao các tập đoàn Mỹ phải chi hàng trăm tỷ USD cho phần cứng đắt đỏ trong khi một đơn vị từ Trung Quốc có thể tạo ra kết quả tương đương với chi phí thấp hơn nhiều? Mặc dù thị trường đã phục hồi sau đó, nhưng xu hướng thu hẹp khoảng cách hiện nay cho thấy đây không phải là một hiện tượng nhất thời mà là một lộ trình phát triển có tính toán, trực tiếp đe dọa đến lợi thế cạnh tranh của các “ông lớn” công nghệ Mỹ.

Hiệu quả sử dụng tài nguyên và thách thức đối với chiến lược của Mỹ

Chiến lược của Washington nhằm duy trì vị thế dẫn đầu chủ yếu dựa vào việc hạn chế tiếp cận chip bán dẫn tiên tiến. Tuy nhiên, các quy định kiểm soát xuất khẩu đang có dấu hiệu nới lỏng khi Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) chuyển từ trạng thái mặc định từ chối sang xem xét từng trường hợp cho các dòng chip như Nvidia H200 hay AMD MI325X. Song song đó, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn tìm được cách lách luật thông qua việc thuê năng lực tính toán tại các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á. Điều này khiến rào cản vật lý về phần cứng không còn phát huy tác dụng tuyệt đối như kỳ vọng ban đầu.

Điểm đáng ngại nhất đối với các nhà đầu tư Mỹ không nằm ở việc ai chi nhiều tiền hơn, mà là ai tối ưu hóa nguồn lực tốt hơn. Trong khi Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta dự kiến chi hơn 600 tỷ USD cho hạ tầng AI vào năm 2026, các phòng thí nghiệm Trung Quốc như DeepSeek hay Huawei lại chứng minh rằng họ có thể đạt được hiệu suất tiệm cận mức đỉnh cao với ít tài nguyên tính toán hơn. Nếu một mô hình có chi phí vận hành thấp lại đạt được 97% năng lực của các mô hình đắt đỏ nhất, việc duy trì mức phí cao cho các AI “frontier” của Mỹ sẽ trở nên cực kỳ khó khăn.

Thực tế này đang làm lung lay niềm tin vào canh bạc nghìn tỷ USD của các siêu tập đoàn công nghệ. Khoảng cách 3% vẫn là một ưu thế cho Mỹ, nhưng tốc độ thu hẹp từ 15% xuống 3% chỉ trong vòng một năm là một quỹ đạo đáng báo động. Các nhà phát triển Trung Quốc đang tập trung vào sự linh hoạt và hiệu quả, thay vì chạy đua vũ trang bằng tiền mặt. Điều này đặt ra một bài toán hóc búa cho các nhà hoạch định chính sách và giới đầu tư tại Mỹ: liệu việc đổ thêm tiền vào hạ tầng có còn là giải pháp duy nhất để giữ vững ngôi vương công nghệ?

Sự vươn lên mạnh mẽ của các mô hình AI Trung Quốc, tiêu biểu là DeepSeek, cho thấy cuộc đua công nghệ không chỉ dựa vào quy mô tài chính mà còn phụ thuộc vào khả năng tối ưu hóa thuật toán. Đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư, đây là thời điểm cần đánh giá lại giá trị thực tế của các giải pháp AI thay vì chỉ chạy theo danh tiếng của những mô hình đắt đỏ nhất. Việc theo dõi sát sao lộ trình phát triển của các mô hình mã nguồn mở và các đơn vị có hiệu suất chi phí cao sẽ giúp bạn đưa ra những quyết định đầu tư và ứng dụng công nghệ thông minh hơn, tránh rơi vào bẫy chi phí hạ tầng quá lớn mà hiệu quả mang lại không tương xứng.