Christine Lagarde cảnh báo rủi ro ổn định tài chính từ cơn sốt nợ AI

Báo cáo Đánh giá Ổn định Tài chính tháng 5/2026 của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) vừa đưa ra một so sánh trực diện giữa cơn sốt tín dụng tư nhân AI hiện nay và sự tích tụ nợ dưới chuẩn trước thềm cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Lời cảnh báo này càng trở nên nặng ký khi Chủ tịch ECB, bà Christine Lagarde, trực tiếp đưa vấn đề vào chương trình nghị sự tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Évian tuần này. Những con số thực tế đang minh chứng cho quy mô khổng lồ của làn sóng này khi lượng trái phiếu liên quan đến AI đã tăng vọt 357% kể từ đầu năm, đạt mức 236 tỷ USD và dự kiến có thể chạm mốc 570 tỷ USD vào cuối năm 2026.

Thương vụ bán trái phiếu trị giá 20 tỷ USD của Nvidia vào ngày 15/6 vừa qua là minh chứng rõ nét nhất cho tốc độ huy động vốn chóng mặt này. Đây là lần đầu tiên gã khổng lồ chip quay trở lại thị trường nợ kể từ năm 2021 với các kỳ hạn kéo dài đến tận năm 2056, thu hút sự quan tâm lớn từ các tổ chức tài chính hàng đầu như Goldman Sachs và JPMorgan. Tuy nhiên, đằng sau sự hào nhoáng đó là nỗi lo ngại về tính bền vững khi hạ tầng AI đang được xây dựng chủ yếu dựa trên vốn vay. ECB chỉ ra rằng nếu lợi nhuận từ các khoản đầu tư này không đáp ứng kỳ vọng, các quỹ hưu bổng tại khu vực đồng Euro có thể đối mặt với mức lỗ từ 5% đến 6%.

Quy mô thị trường tín dụng tư nhân tại Mỹ hiện đạt khoảng 1.400 tỷ USD, con số gần tương đương với mức 1.500 tỷ USD của thị trường nợ dưới chuẩn thời kỳ đỉnh điểm trước năm 2008. Dù tín dụng tư nhân hiện nay có đòn bẩy thấp hơn và ít rủi ro rút vốn ồ ạt hơn so với hệ thống ngân hàng bóng tối trước đây, nhưng nó lại tồn tại một điểm yếu chết người là sự thiếu minh bạch. Các giao dịch này thường diễn ra ngoài thị trường công khai, không có báo cáo tiêu chuẩn và tồn tại những khoảng trống dữ liệu lớn khiến các cơ quan quản lý chưa thể đánh giá hết mức độ rủi ro lan tỏa.

Hiện tại, hơn một phần ba hoạt động tín dụng tư nhân có liên quan đến AI, tạo ra một sự tập trung rủi ro đáng kể trong danh mục của các tổ chức tài chính. Mối lo ngại của ECB không nằm ở chất lượng khoản vay tại thời điểm này, mà là kịch bản doanh thu từ các dịch vụ AI không kịp bù đắp cho các cam kết chi phí vốn khổng lồ đang được đổ vào chuỗi cung ứng. Trong khi các ngân hàng cho vay ưu tiên có thể hấp thụ được cú sốc, thì các quỹ hưu bổng và công ty bảo hiểm nắm giữ nợ thứ cấp sẽ là những đối tượng chịu thiệt hại nặng nề nhất nếu thị trường điều chỉnh định giá.

Tại hội nghị G7, bà Lagarde đã nâng tầm vấn đề từ một báo cáo kỹ thuật thành một vấn đề chính trị hệ thống. ECB không cố gắng dự báo sự sụp đổ của thị trường AI, nhưng họ yêu cầu các chính phủ và cơ quan giám sát phải coi khối nợ AI là một biến số cần theo dõi sát sao thay vì xem đó là chuyện riêng của thị trường tư nhân. Việc thu thập dữ liệu tốt hơn và nhất quán về quy định đối với các quỹ tín dụng mở là những bước đi cấp thiết để đảm bảo rằng chuỗi liên kết từ chip bán dẫn đến các quỹ hưu bổng không trở thành một điểm gãy bất ngờ cho nền kinh tế toàn cầu.

Các nhà đầu tư và tổ chức tài chính cần nhìn nhận sự cảnh báo của ECB như một lời nhắc nhở về tính chu kỳ của thị trường và tầm quan trọng của việc quản trị rủi ro tập trung. Thay vì chỉ tập trung vào tiềm năng tăng trưởng, việc rà soát lại mức độ tiếp xúc với các khoản nợ AI và chuẩn bị các kịch bản ứng phó với sự thiếu hụt thanh khoản là hành động cần thiết lúc này. Sự minh bạch về dữ liệu và kiểm soát đòn bẩy sẽ là chìa khóa để đảm bảo rằng cơn sốt công nghệ không biến thành một ngòi nổ tài chính mới trong tương lai gần.