Claude giải thành công bài toán vật lý 9 vòng từng thách thức giới khoa học nhiều năm

Vào ngày 25 tháng 9, Anthropic công bố báo cáo về việc mô hình Claude (chạy trên phiên bản Fable 5.1) đã tính toán thành công biên độ tán xạ sáu hạt trong lý thuyết N=4 super-Yang-Mills ở mức chín vòng (nine loops). Đây là một cột mốc đáng kinh ngạc bởi bài toán này vốn là một phần trong lời thách đố công khai của nhà vật lý lý thuyết Matt von Hippel dành cho các công ty AI. Trước đó, von Hippel đã đặt ra hai vấn đề mở cực khó, yêu cầu AI phải chứng minh được năng lực giải quyết các bài toán vật lý lý thuyết thực thụ thay vì chỉ trả lời các câu hỏi thông thường. Hai nhà vật lý tại Anthropic là Liam Fitzpatrick và Siddharth Mishra-Sharma đã tiếp nhận thử thách và chỉ cung cấp cho Claude một dòng lệnh duy nhất để bắt đầu. Kết quả thu được không chỉ là một con số đơn thuần mà là thành quả của một quy trình nghiên cứu tự chủ, từ việc xây dựng hệ thống tính toán đến gỡ lỗi và đối chiếu kết quả.

Bước tiến mới trong quy trình nghiên cứu khoa học tự động

Điểm khác biệt lớn nhất trong thành tựu này nằm ở cách Claude tự điều phối công việc như một nghiên cứu viên thực thụ. Thay vì chỉ đưa ra đáp án sau một câu lệnh, mô hình đã tự triển khai hai phương thức độc lập: tự khởi động trực tiếp (direct bootstrap) các hàm lục giác và đi theo con đường gián tiếp thông qua thừa số dạng chín vòng bằng kỹ thuật đối ngẫu đối cực (antipodal duality). Việc hai phương pháp độc lập cho ra cùng một kết quả là tiêu chuẩn vàng để các nhà khoa học kiểm chứng sai sót, và Claude đã hoàn thành xuất sắc yêu cầu này. Chi phí để thực hiện toàn bộ quá trình, bao gồm cả phần tính toán số học và suy luận mô hình, chỉ tiêu tốn khoảng 1.000 đến 2.000 USD. Đây là một con số cực kỳ khiêm tốn so với khối lượng công việc vốn có thể ngốn mất một năm ròng rã của một nghiên cứu sinh chuyên nghiệp.

Nhà vật lý Lance Dixon từ Phòng thí nghiệm Gia tốc Quốc gia SLAC và Đại học Stanford, người từng giữ kỷ lục với kết quả tám vòng vào năm 2023, đã dành hai tuần để thẩm định và xác nhận độ chính xác của kết quả này. Sự thành công của Claude không đồng nghĩa với việc AI thay thế hoàn toàn con người, mà nó đánh dấu sự chuyển dịch vai trò của các nhà vật lý. Giờ đây, thay vì dành hàng năm trời cho các phép tính thủ công phức tạp, chuyên gia có thể tập trung vào việc lựa chọn bài toán đúng và thẩm định kết quả, giúp các nhóm nghiên cứu nhỏ đạt được những đột phá lớn với ngân sách hạn hẹp.

Sự kiện Claude giải quyết thành công bài toán vật lý chín vòng minh chứng cho tiềm năng của AI trong việc đảm nhận các quy trình nghiên cứu dài hạn và phức tạp. Thay vì chỉ là một công cụ tra cứu, AI đang dần trở thành một cộng sự đắc lực, giúp rút ngắn khoảng cách giữa giả thuyết và thực nghiệm trong khoa học cơ bản. Để tận dụng tối đa làn sóng công nghệ này, các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp cần bắt đầu tìm hiểu cách tích hợp các mô hình ngôn ngữ lớn vào quy trình làm việc chuyên sâu, từ đó tối ưu hóa nguồn lực và mở ra những giới hạn mới trong sáng tạo tri thức.