Cựu giáo sư đại học bị bắt vì chặn robot giao hàng tự hành

Ngày 14/10, bà Carolyn Marvin, 78 tuổi, cựu giáo sư truyền thông tại Đại học Pennsylvania (Mỹ), đã bị cảnh sát còng tay và đưa vào xe tuần tra khi đang đứng chặn đầu một robot giao hàng tự hành (autonomous delivery robot) trên vỉa hè thành phố Philadelphia. Sự việc không chỉ dừng lại ở một hành vi cản trở trật tự công cộng thông thường, mà trực tiếp phơi bày lỗ hổng pháp lý xung quanh quyền sử dụng không gian đô thị giữa con người và máy móc.

Kháng nghị đơn độc trước làn sóng tự động hóa

Kể từ khi Uber Eats triển khai đội xe robot tự hành tại Philadelphia vào tháng 3 biến nơi đây thành đô thị thứ tư tại Mỹ cho phép giao đồ ăn bằng thiết bị tự động việc bắt gặp các cỗ máy nhiều bánh lăn trên lối đi bộ đã trở nên quen thuộc. Với bà Marvin, việc đứng chắn trước đầu robot mỗi khi bắt gặp trên đường đi đã trở thành một hành động phản kháng có chủ đích.

Hành vi này thường kéo dài từ 10 đến 15 phút, đủ để trì hoãn chuyến giao hàng bữa trưa của thiết bị. Nữ giáo sư về hưu coi đây là biện pháp phản đối mang tính biểu tượng đối với nhiều hệ lụy xã hội: sự mất việc làm của tầng lớp lao động giao hàng thu nhập thấp, mối nguy mất an toàn giao thông cho người đi bộ trên vỉa hè, và rủi ro thu thập dữ liệu trái phép từ hệ thống camera giám sát tích hợp trên máy tính biên (edge computing cameras).

Tư cách pháp nhân của phương tiện tự hành đô thị

Vào ngày xảy ra vụ bắt giữ, sau khi đi tiêm phòng cúm về, bà Marvin gặp một robot giao hàng tại khu vực đông đúc và tiếp tục đứng chặn. Đám đông hiếu kỳ vây quanh tạo ra những phản ứng trái chiều, dẫn đến việc cảnh sát có mặt. Theo báo cáo từ phía Sở Cảnh sát Philadelphia, lực lượng chức năng nhận tin báo về hành vi “phá hoại có chủ ý liên quan đến robot giao hàng”, yêu cầu bà giải tán nhưng bị từ chối, dẫn đến quyết định bắt giữ và phạt vi cảnh vì gây mất trật tự công cộng.

Vụ việc làm nổi bật khung pháp lý đặc thù mà bang Pennsylvania đã thông qua vào năm 2020. Đạo luật này chính thức xếp các cỗ máy giao hàng hay còn gọi là thiết bị giao hàng cá nhân (personal delivery devices – PDD) vào diện “người đi bộ” thay vì phương tiện cơ giới đường bộ. Quy chế này đồng nghĩa với việc các phương tiện giao thông trên đường phải nhường quyền ưu tiên cho robot tại các vạch kẻ sang đường y như đối với người thật.

Tranh luận về quyền sử dụng không gian công cộng

Theo luật sư chuyên về thương tích cá nhân John Mattiacci tại Philadelphia, dù luật pháp yêu cầu thiết bị tự hành phải nhường đường cho người đi bộ thực tế trong khu vực vỉa hè, ranh giới xử lý các xung đột vật lý vẫn còn rất mơ hồ. Trước đây, các tổ chức công đoàn và giới hoạt động vì quyền của người khuyết tật đã kịch liệt phản đối đạo luật PDD vì lo ngại đe dọa sự an toàn của trẻ nhỏ và tước đoạt sinh kế của người lao động.

Bà Marvin nhấn mạnh sự khác biệt giữa các công nghệ vô hình như thuật toán mạng xã hội hay các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) với các thực thể phần cứng xâm chiếm vật lý: con người đã từng nhường lòng đường cho ô tô hàng thập kỷ trước, nhưng vỉa hè công cộng không nên tiếp tục bị nhượng bộ vô điều kiện cho các cỗ máy thương mại. Bất chấp việc bị lưu hồ sơ cảnh sát, cựu giáo sư khẳng định bà vẫn sẽ tiếp tục hành động phản đối của mình mỗi khi có cơ hội.

Nguồn: CNN

LIÊN HỆ TƯ VẤN CÁC DỊCH VỤ AI

Hỗ trợ tư vấn, đào tạo và chuyển giao AI cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức.

📞 Điện thoại: 0981243678 Liên hệ qua Zalo