Giới công nghệ kêu gọi Mỹ không siết chặt AI mã nguồn mở khi đối phó Trung Quốc

Một liên minh gồm các tập đoàn công nghệ lớn như Meta, Nvidia, Microsoft, Mistral và Hugging Face vừa gửi thư ngỏ tới các nhà hoạch định chính sách Mỹ để phản đối việc áp đặt các hạn chế vội vàng lên mô hình AI trọng số mở (open-weight). Động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington đang tranh luận về các biện pháp trừng phạt nhằm ngăn chặn các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc bị cáo buộc đánh cắp sở hữu trí tuệ. Bức thư nhấn mạnh rằng việc siết chặt quản lý không chỉ cản trở sự đổi mới mà còn gây tác dụng ngược cho an ninh quốc gia. Các công ty ký tên lo ngại rằng những quy định nhắm vào Trung Quốc có thể vô tình bao trùm lên các kỹ thuật phát triển AI phổ biến, làm suy yếu hệ sinh thái công nghệ toàn cầu vốn dựa trên sự chia sẻ và kế thừa.

Sự chia rẽ trong ngành công nghệ trở nên rõ nét khi các đơn vị phát triển mô hình đóng như OpenAI và Anthropic vắng mặt trong danh sách ký tên. Trong khi nhóm mô hình đóng ủng hộ việc kiểm soát chặt chẽ để bảo vệ tài sản trí tuệ và ngăn chặn rủi ro, thì các nhà cung cấp hạ tầng như Nvidia hay Azure lại có lợi ích kinh tế lớn khi các mô hình mở phát triển mạnh mẽ. Nếu các mô hình AI trở nên phổ biến và dễ tiếp cận, nhu cầu về GPU và dịch vụ đám mây sẽ tăng cao, thúc đẩy doanh thu cho các bên cung cấp nền tảng. Do đó, giới công nghệ kêu gọi chính phủ Mỹ nên tập trung vào các khung pháp lý mục tiêu thay vì đưa ra những lệnh cấm diện rộng gây ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh lâu dài của quốc gia.

Sự khác biệt giữa đổi mới công nghệ và hành vi chiếm dụng bất hợp pháp

Các nhà lãnh đạo công nghệ khẳng định rằng các nhà hoạch định chính sách không nên đánh đồng kỹ thuật distillation (chưng cất mô hình) với việc đánh cắp dữ liệu. Distillation là một phương pháp tiêu chuẩn, sử dụng đầu ra của một mô hình lớn để huấn luyện các mô hình nhỏ hơn hiệu quả hơn, đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa và đánh giá AI. Việc cấm các mô hình mở từ Trung Quốc có thể tạo ra tiền lệ xấu, đe dọa đến sự phát triển của các dự án như mô hình Inkling của Thinking Machines Lab, vốn được hỗ trợ bởi công nghệ từ Moonshot AI. Amjad Masad, CEO của Replit, nhận định rằng việc cấm các mô hình mở của Trung Quốc cũng tiêu cực tương đương với việc khai tử các mô hình mã nguồn mở nói chung.

Bên cạnh đó, bức thư bác bỏ lập luận cho rằng mô hình trọng số mở gây nguy hiểm vì thiếu sự giám sát. Thực tế chứng minh rằng trong một môi trường an ninh mạng phức tạp, lực lượng phòng thủ cần tiếp cận với các mô hình có năng lực tương đương kẻ tấn công để phát hiện và xử lý lỗ hổng. Trường hợp của Hugging Face là một ví dụ điển hình khi các mô hình đóng của Mỹ không thể hỗ trợ phòng thủ do các rào cản lập trình quá cứng nhắc, buộc công ty phải chuyển sang dùng mô hình mở GLM 5.2 của Trung Quốc để tự bảo vệ. Điều này cho thấy tính minh bạch của mã nguồn mở giúp tăng cường khả năng phục hồi của hệ thống trước các mối đe dọa hiện đại.

Cuộc đối đầu giữa các mô hình kinh doanh AI đang đặt các nhà quản lý trước lựa chọn khó khăn giữa việc bảo hộ nghiêm ngặt hay thúc đẩy hệ sinh thái mở. Để không bị tụt hậu, Mỹ cần mở rộng quyền tiếp cận tài nguyên tính toán cho các nhà nghiên cứu và tránh các rào cản pháp lý làm thui chột tính cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa. Các tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cần chủ động cập nhật các quy định mới về xuất khẩu công nghệ và tiêu chuẩn an toàn AI để có chiến lược thích ứng phù hợp, đảm bảo sự cân bằng giữa bảo mật và khả năng sáng tạo không giới hạn.