Nữ nhà báo Julia Angwin vừa chính thức đệ đơn kiện tập thể chống lại Superhuman, công ty chủ quản của Grammarly, sau khi công cụ này tự ý sử dụng tên tuổi của bà và hàng trăm chuyên gia khác để quảng bá cho tính năng trí tuệ nhân tạo mới. Sự việc bắt nguồn từ tính năng mang tên Expert Review, một công cụ được thiết kế để mô phỏng phong cách phản hồi và biên tập của các nhân vật nổi tiếng như tiểu thuyết gia Stephen King, cố nhà khoa học Carl Sagan hay nhà báo công nghệ kỳ cựu Kara Swisher.
Điều đáng nói là Grammarly chưa từng nhận được sự cho phép từ các chuyên gia này để khai thác danh tiếng hay kỹ năng chuyên môn của họ. Trong thông cáo chính thức, Angwin bày tỏ sự thất vọng sâu sắc khi thành quả lao động và kỹ năng biên tập được bà trau dồi suốt nhiều thập kỷ lại bị một công ty công nghệ biến thành một phiên bản giả mạo để kinh doanh. Vụ kiện tập thể này không chỉ bảo vệ quyền lợi của riêng Angwin mà còn mở ra cơ hội cho nhiều cây bút khác cùng tham gia ngăn chặn hành vi xâm phạm quyền riêng tư và quyền công khai hình ảnh.
Tình huống này trở nên trớ trêu khi Julia Angwin vốn là người dành cả sự nghiệp để dẫn dắt các cuộc điều tra về tác động tiêu cực của công nghệ đối với quyền riêng tư của người dùng. Ngay cả những người phản đối mạnh mẽ các mô hình AI thiếu đạo đức như chuyên gia Timnit Gebru cũng bị đưa vào danh sách mô phỏng của Grammarly một cách tùy tiện. Dù người dùng phải chi trả mức phí lên tới 144 USD mỗi năm để sử dụng dịch vụ, chất lượng phản hồi từ các “chuyên gia ảo” này lại bị đánh giá là vô cùng hời hợt và thiếu chiều sâu.
Casey Newton, người sáng lập bản tin công nghệ Platformer, đã trực tiếp thử nghiệm tính năng này và nhận về những lời khuyên chung chung đến mức vô nghĩa từ phiên bản AI của Kara Swisher. Khi Newton gửi lại nội dung mà AI tạo ra cho chính Kara Swisher thật, bà đã phản ứng cực kỳ gay gắt và gọi những người đứng sau công cụ này là những kẻ đánh cắp danh tính tham lam. Phản ứng này cho thấy sự đứt gãy nghiêm trọng giữa tham vọng của các công ty công nghệ và thực tế về đạo đức nghề nghiệp cũng như tôn trọng bản quyền.
Trước làn sóng chỉ trích dữ dội, Giám đốc điều hành của Superhuman, ông Shishir Mehrotra, đã thông báo tạm dừng tính năng Expert Review trên nền tảng LinkedIn. Mặc dù đưa ra lời xin lỗi, Mehrotra vẫn nỗ lực bảo vệ ý tưởng này khi cho rằng AI có thể giúp người dùng tiếp cận gần hơn với tư duy của các chuyên gia hàng đầu. Tuy nhiên, việc tự ý khai thác uy tín cá nhân để tạo ra lợi nhuận mà không có sự đồng thuận đang đặt ra một tiền lệ pháp lý phức tạp về việc bảo vệ tài sản trí tuệ trong các mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay.
