Inspur dùng công ty con Aivres lách luật Mỹ để chuyển 5,6 tỷ USD chip Nvidia về Trung Quốc

Tháng 3 năm 2023, Bộ Thương mại Mỹ chính thức đưa Inspur Group vào Danh sách Thực thể (Entity List) do những lo ngại về an ninh quốc gia liên quan đến quân đội Trung Quốc. Tuy nhiên, một cuộc điều tra gần đây của New York Times đã hé lộ một lỗ hổng thực thi nghiêm trọng: công ty con tại California của tập đoàn này chưa bao giờ thực sự rời khỏi chuỗi cung ứng chip của Mỹ. Bằng cách đổi tên thành Aivres, đơn vị này vẫn duy trì hoạt động tại cùng một văn phòng, với đội ngũ nhân sự cũ và tiếp tục thu mua công nghệ tiên tiến. Từ tháng 4 năm 2024 đến tháng 2 năm 2026, Aivres đã xuất khẩu lượng thiết bị trị giá ít nhất 5,6 tỷ USD sang Đông Nam Á, trong đó hơn 3 tỷ USD là các máy chủ tích hợp chip Nvidia Blackwell – dòng silicon AI mạnh mẽ nhất hiện nay. Các hồ sơ giao dịch cho thấy điểm đến cuối cùng của số hàng này là những gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc như ByteDance và Alibaba. Sự việc này không chỉ là một bài toán về tuân thủ pháp lý mà còn phơi bày sự lỏng lẻo trong cơ chế kiểm soát xuất khẩu vốn chỉ nhắm vào tên gọi pháp nhân thay vì cấu trúc sở hữu thực tế.

Lỗ hổng từ danh sách thực thể và hành trình lách luật của Aivres

Cơ chế của lỗ hổng này khá đơn giản nhưng mang lại hiệu quả khổng lồ. Lệnh cấm của Bộ Thương mại Mỹ ngăn chặn một công ty cụ thể mua công nghệ kiểm soát, nhưng nó không tự động áp dụng cho các công ty con trừ khi chúng được liệt kê riêng biệt. Trong trường hợp này, các nhà quản lý đã bỏ sót Aivres, cho phép một thực thể bị cấm hoàn toàn vẫn có thể tiếp cận chip Nvidia thông qua một pháp nhân Mỹ có tên gọi khác nhưng chung địa chỉ đã đăng ký. Điều này biến các quy định kiểm soát xuất khẩu trở nên vô hiệu trước những cấu trúc doanh nghiệp phức tạp. Thay vì phải hoạt động ngầm, Aivres công khai thực hiện các đơn hàng tỷ đô ngay dưới sự giám sát của chính quyền bang California cho đến khi cuộc điều tra liên bang được khởi xướng.

Vụ việc trở nên nhạy cảm hơn khi diễn ra ngay trước thềm hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối tháng 9. Trong khi các quan chức Mỹ nỗ lực xây dựng một hàng rào kỹ thuật quanh Trung Quốc, việc 5,6 tỷ USD thiết bị công nghệ cao “chảy” về phía bên kia chiến tuyến cho thấy những lỗ hổng này lớn đến mức có thể làm xói mòn lòng tin trong các cuộc đối thoại về AI. Nvidia khẳng định họ tuân thủ đầy đủ luật pháp và không chịu trách nhiệm sau khi hàng đã rời kho, điều này càng khẳng định rằng vấn đề nằm ở cách thiết lập danh sách đen của chính phủ Mỹ. Nếu các quy định vẫn tiếp tục dựa trên tên gọi thay vì cấu trúc sở hữu, những trường hợp như Aivres sẽ còn tiếp diễn, biến các lệnh trừng phạt thành những rào cản mang tính hình thức.

Sự việc của Aivres là minh chứng rõ nét cho thấy các rào cản kỹ thuật hiện nay vẫn chưa theo kịp sự biến hóa của các cấu trúc doanh nghiệp đa quốc gia. Việc hơn 3 tỷ USD chip Blackwell lọt qua lưới kiểm soát không chỉ là thất bại về mặt hành chính mà còn là một tín hiệu cảnh báo cho các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Để tránh những rủi ro pháp lý và danh tiếng trong tương lai, các nhà đầu tư và đối tác công nghệ cần thực hiện thẩm định chuyên sâu (due diligence) không chỉ dựa trên danh sách đen hiện hành mà phải truy xuất tận gốc cơ cấu cổ đông và mối liên hệ giữa các pháp nhân. Việc chủ động rà soát hệ thống tuân thủ sẽ là chìa khóa để tồn tại trong một môi trường thương mại quốc tế ngày càng thắt chặt và đầy biến động.

LIÊN HỆ TƯ VẤN CÁC DỊCH VỤ AI

Hỗ trợ tư vấn, đào tạo và chuyển giao AI cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức.

📞 Điện thoại: 0981243678 Liên hệ qua Zalo