Mark Spitznagel dự báo S&P 500 sẽ vượt 8.000 điểm trước khi sụp đổ thảm khốc như năm 1929

Mark Spitznagel, nhà sáng lập quỹ phòng hộ Universa Investments, người từng dự báo chính xác hai cuộc khủng hoảng tài chính năm 2000 và 2008, vừa đưa ra một cảnh báo gây sốc về tương lai của thị trường chứng khoán Mỹ. Thay vì dự đoán một sự sụp đổ ngay lập tức, ông cho rằng chỉ số S&P 500 sẽ tiếp tục đà tăng trưởng hưng phấn, vượt ngưỡng 8.000 điểm – tương đương mức tăng khoảng 20% so với hiện tại – trước khi bước vào một đợt thoái lui tàn khốc nhất kể từ năm 1929. Spitznagel gọi giai đoạn này là “cú nổ cuối cùng” (blow-off), một trạng thái thị trường tăng vọt do tâm lý hưng phấn thái quá trước khi bong bóng vỡ tan. Đáng chú ý, vị chuyên gia này hiện vẫn giữ thái độ cực kỳ lạc quan (extremely bullish) cho chặng cuối của chu kỳ tăng trưởng. Chiến lược của Universa không phải là rút tiền mặt và chờ đợi thảm họa, mà là duy trì đầu tư để tận dụng đà tăng trưởng đồng thời mua các quyền chọn phòng ngừa rủi ro đuôi (tail-risk). Cách tiếp cận này từng giúp quỹ đạt tỷ suất lợi nhuận 4.144% trong những tuần đầu của đại dịch năm 2020. Theo Spitznagel, việc thị trường bị bóp méo bởi các chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài và đòn bẩy tài chính quá lớn chính là ngòi nổ cho một đợt điều chỉnh lên tới 80% trong tương lai gần.

Rủi ro từ đòn bẩy tài chính và sự lặp lại của các chỉ số lịch sử

Lập luận của Spitznagel không tập trung vào việc liệu công nghệ AI có thực sự hữu ích hay không, mà xoáy sâu vào hệ lụy của việc lạm dụng đòn bẩy tài chính và các gói kích thích kinh tế từ thời đại dịch chưa được hấp thụ hết. Khi thị trường vận hành dựa trên những khoản vay nợ khổng lồ và tâm lý tự mãn, ngay cả một cú sốc nhỏ cũng có thể dẫn đến quá trình thanh lý tài sản mất kiểm soát. Sự lo ngại này không chỉ đến từ riêng Universa; Michael Burry, người nổi tiếng với thương vụ “The Big Short”, cũng đã công khai vị thế bán khống đối với Micron và gọi cơn sốt AI là một bong bóng tài sản thuần túy. Chỉ số CAPE, thước đo định giá cổ phiếu dựa trên lợi nhuận 10 năm, hiện đã chạm mức 42,56 – gần bằng kỷ lục vào tháng 12/1999 và cao gấp đôi mức trung bình lịch sử trong 156 năm qua.

Sự tương đồng giữa bối cảnh hiện tại và các cuộc khủng hoảng trong quá khứ còn được củng cố bởi nhận định từ HSBC, khi so sánh thị trường ám ảnh bởi AI và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đang tăng với giai đoạn trước khủng hoảng tài chính châu Á 1997. Các nền kinh tế lớn như Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan hiện đang phụ thuộc nặng nề vào nhu cầu phần cứng AI từ Mỹ, tạo ra một điểm yếu chí mạng nếu chu kỳ này đảo chiều. Đối với các nhà đầu tư và nhà sáng lập doanh nghiệp, một đợt sụt giảm 80% không chỉ đơn thuần là những con số trên bảng điện tử; nó sẽ tái thiết lập toàn bộ tiêu chuẩn định giá, khiến các vòng gọi vốn tiếp theo trở nên vô cùng khó khăn. Việc nắm giữ lợi nhuận trên giấy tờ trong một thị trường quá căng thẳng mà không có chiến lược bảo vệ thực chất là một canh bạc đầy rủi ro.

Mục tiêu cốt lõi trong thông điệp của Mark Spitznagel không phải là cố gắng dự đoán chính xác thời điểm thị trường đạt đỉnh, mà là chuẩn bị tâm thế để tồn tại sau khi sự sụp đổ xảy ra. Đối với các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức, hành động phù hợp lúc này không nhất thiết là rời bỏ thị trường ngay lập tức, mà là thực hiện chốt lời từng phần và rà soát lại mức độ sử dụng đòn bẩy trong danh mục. Thay vì kỳ vọng cánh cửa thoát hiểm sẽ luôn mở rộng khi đám đông tháo chạy, việc xây dựng một kế hoạch phòng trị rủi ro và duy trì sự kỷ luật trong quản trị vốn sẽ là yếu tố quyết định giúp bạn bảo toàn tài sản trước những biến động khôn lường có thể xảy ra trong vài tháng tới.