NewLimit dùng AI đảo ngược dấu hiệu lão hóa ở tế bào gan người

Brian Armstrong, nhà sáng lập Coinbase, đang đặt cược rằng phần mềm không chỉ thay đổi hệ thống ngân hàng mà còn có thể “thuyết phục” một tế bào gan 60 tuổi hoạt động như thuở đôi mươi. NewLimit, công ty công nghệ sinh học do ông đồng sáng lập vào năm 2021, vừa công bố những dữ liệu ấn tượng từ hệ thống AI mang tên Ambrosia. Trong các thử nghiệm gần đây, những tế bào gan từ người hiến tặng trên 60 tuổi sau khi được “lập trình lại” đã bắt đầu biểu hiện các gen tương đương với những tế bào trẻ hơn hàng chục năm. Đáng chú ý, khả năng tái tạo và sức chống chịu với tổn thương từ cồn của chúng đều cải thiện rõ rệt. Thành tựu này đã giúp NewLimit thu hút 435 triệu USD từ các nhà đầu tư vào tháng 6 vừa qua, đẩy định giá công ty lên mức 3,1 tỷ USD chỉ trong một thời gian ngắn. Dù chưa phải là một loại thuốc thương mại, nhưng kết quả từ phòng thí nghiệm này đang mở ra một chương mới cho lĩnh vực kéo dài tuổi thọ nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo.

Hệ thống Ambrosia và triển vọng rút ngắn lộ trình nghiên cứu y học

Sức mạnh cốt lõi của NewLimit nằm ở Ambrosia, một hệ thống “lab-in-the-loop” (phòng thí nghiệm khép kín) có khả năng tự đề xuất các thí nghiệm, phân tích kết quả và tiếp tục tối ưu hóa chu trình tiếp theo. Thay vì sàng lọc thủ công, Ambrosia đã thử nghiệm hơn 3.000 tổ hợp yếu tố phiên mã – những protein đóng vai trò bật/tắt gen – để tìm ra công thức tối ưu giúp đảo ngược lão hóa tế bào gan. Kết quả là hệ thống đã xác định được một nhóm nhỏ các phương pháp điều trị tiềm năng giúp tế bào gan già cỗi phục hồi dựa trên bốn chỉ số sinh học riêng biệt. Thậm chí, các thử nghiệm trên chuột bị tổn thương gan do chế độ ăn và rượu cũng cho thấy sự sụt giảm đáng kể các dấu hiệu tổn thương, minh chứng cho tính chính xác của thuật toán trong việc mô phỏng sinh học thực tế.

Tốc độ này đang thay đổi hoàn toàn cuộc chơi trong ngành dược phẩm vốn nổi tiếng là chậm chạp và tốn kém. Tương tự như cách Insilico Medicine đưa thuốc điều trị bệnh phổi từ giai đoạn xác định mục tiêu đến thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III chỉ trong chưa đầy 30 tháng, NewLimit đang chứng minh rằng AI có thể cắt giảm nhiều năm nghiên cứu sơ khai. Việc định giá công ty tăng vọt gấp ba lần trong chưa đầy một năm cho thấy giới đầu tư đang nhìn nhận các công ty sinh học sử dụng AI giống như các công ty phần mềm có khả năng tạo ra đột phá thần tốc. Tuy nhiên, khoảng cách từ đĩa thí nghiệm đến cơ thể người vẫn còn rất lớn; NewLimit dự kiến sẽ không bắt đầu các thử nghiệm lâm sàng đầu tiên cho đến năm 2027, một cột mốc quan trọng để xác thực liệu những tế bào “trẻ lại” này có thực sự mang lại hiệu quả y tế thực thụ hay không.

Dù những dữ liệu về tế bào gan là bước tiến đầy hứa hẹn, người quan tâm cần hiểu rằng đây vẫn là kết quả nội bộ và chưa qua bình duyệt độc lập (peer review). Sự phấn khích của thị trường hiện nay chủ yếu đặt vào tiềm năng của quy trình công nghệ hơn là một loại thuốc đã được chứng minh hiệu quả trên người. Đối với các nhà đầu tư và những người theo dõi lĩnh vực công nghệ sinh học, cột mốc thử nghiệm lâm sàng vào năm 2027 mới là bài kiểm tra thực sự cho tham vọng đảo ngược lão hóa của NewLimit. Trong thời gian chờ đợi, việc theo dõi các bước tiến của hệ thống AI trong việc sàng lọc thuốc sẽ giúp chúng ta có cái nhìn thực tế hơn về tương lai của y học tái tạo.