Từ ngày 1 tháng 3, Việt Nam chính thức áp dụng khung pháp lý toàn diện về trí tuệ nhân tạo, đánh dấu cột mốc trở thành quốc gia đầu tiên trong khu vực Đông Nam Á thực thi các quy định cụ thể đối với công nghệ này. Đạo luật được Quốc hội thông qua vào tháng 12 năm ngoái, tập trung kiểm soát các rủi ro từ AI tạo sinh thông qua cơ chế giám sát và điều khiển trực tiếp của con người. Cách tiếp cận này có nhiều điểm tương đồng với Đạo luật AI của Liên minh Châu Âu (EU AI Act), nhằm ngăn chặn các mối đe dọa về tin giả, lạm dụng trực tuyến và vi phạm bản quyền.
Các tổ chức phát triển và triển khai AI, bao gồm cả doanh nghiệp trong nước lẫn thực thể nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, hiện phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về tính minh bạch. Đạo luật yêu cầu các đơn vị phải dán nhãn rõ ràng cho các nội dung do máy tính tạo ra mà mắt thường khó phân biệt, đặc biệt là deepfake. Đồng thời, doanh nghiệp có nghĩa vụ công khai cho khách hàng biết khi họ đang tương tác với một hệ thống tự động thay vì nhân viên là con người.
Việc ban hành luật được Chính phủ xác định là bước đi chiến lược nhằm giúp Việt Nam tích hợp sâu rộng với các tiêu chuẩn quốc tế trong khi vẫn duy trì vững chắc chủ quyền số. AI cùng với nền kinh tế dữ liệu hiện đóng vai trò là những trụ cột cốt lõi cho mô hình phát triển bền vững và thông minh hơn. Đây là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế số ở mức hai chữ số trong vòng 5 năm tới theo định hướng của Thủ tướng Chính phủ.
Song song với việc quản lý, Nhà nước sẽ đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng thông qua việc thiết lập trung tâm tính toán AI quốc gia và làm phong phú nguồn tài nguyên dữ liệu. Một trong những ưu tiên hàng đầu là phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn bằng tiếng Việt để phục vụ riêng cho nhu cầu và đặc thù văn hóa trong nước. Những nguồn lực này sẽ hỗ trợ hệ sinh thái công nghệ nội địa phát triển đúng hướng và có khả năng cạnh tranh cao.
Trên bình diện quốc tế, hiện chỉ có một số ít quốc gia triển khai được các khung pháp lý có tầm ảnh hưởng sâu rộng đối với trí tuệ nhân tạo. Trong khi một số nền kinh tế lớn vẫn còn e ngại việc thắt chặt quản lý có thể kìm hãm sự đổi mới sáng tạo, Việt Nam đã chọn hướng đi chủ động để thiết lập một môi trường công nghệ an toàn. Quyết định này khẳng định vị thế của Việt Nam trong việc dẫn dắt xu hướng quản trị công nghệ tại khu vực, đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và kiểm soát rủi ro xã hội.
