Amazon phản hồi làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu, cam kết dừng thỏa thuận bảo mật NDA

Tổng giám đốc điều hành Amazon Web Services (AWS), ông Matt Garman, vừa chính thức xác nhận công ty đã dừng hoàn toàn việc sử dụng thỏa thuận bảo mật (NDA) khi làm việc với các cơ quan chính quyền để xin cấp phép xây dựng trung tâm dữ liệu mới.

Tuyên bố này được đưa ra trong một bài viết chuyên sâu của CEO AWS nhằm giải tỏa mối hoài nghi sâu rộng của công chúng đối với hạ tầng trung tâm dữ liệu, đồng thời nỗ lực chứng minh các cơ sở này mang lại giá trị kinh tế thực tế cho địa phương thay vì gây hại đến môi trường và sinh hoạt cộng đồng.

Nguồn cơn phản đối từ các bản hợp đồng bí mật

Các thỏa thuận không tiết lộ thông tin (NDA) từ lâu đã là tâm điểm chỉ trích của cư dân và các tổ chức bảo vệ môi trường. Nhà hoạt động xã hội nổi tiếng Erin Brockovich chỉ ra rằng sự thiếu minh bạch là nguyên nhân số một dẫn tới làn sóng bất bình: các dự án hạ tầng lớn chỉ được công bố rộng rãi sau khi đã hoàn tất mọi giấy phép, các nhà thầu từ chối tiếp xúc cử tri, trong khi giới chức trách địa phương đã đặt bút ký NDA từ trước khi người dân xung quanh kịp nắm bắt thông tin.

Trước áp lực dữ dội từ cử tri, bang New York đã ban hành lệnh tạm ngừng cấp phép 1 năm đối với các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Đáng chú ý, theo số liệu từ Garman, hiện có hơn 100 đề xuất tạm hoãn xây dựng trung tâm dữ liệu đang được xem xét tại khắp các tiểu bang trên toàn nước Mỹ.

“Nếu các biện pháp cấm đoán này được thông qua, nước Mỹ có thể tự tước đi cơ hội chiến thắng trong cuộc đua công nghệ, để lại hậu quả kéo dài qua nhiều thế hệ. Là một quốc gia đầu tàu, chúng ta không thể cho phép mình rơi vào thế yếu đó,” Matt Garman nhấn mạnh.

Làn sóng phản đối các dự án trung tâm dữ liệu AI tại nhiều địa phương — Làn sóng phản đối các dự án trung tâm dữ liệu bùng phát tại nhiều địa phương do lo ngại về tài nguyên và thiếu minh bạch. Ảnh: Ethan Cairns / Bloomberg qua Getty Images.

Phản bác 4 luận điểm chỉ trích: Nước, điện lưới, khí thải và lợi ích cộng đồng

Nhằm xoa dịu dư luận, lãnh đạo AWS đã trực tiếp đưa ra các số liệu phản bác 4 định kiến lớn mà ông cho là chưa chính xác về trung tâm dữ liệu:

Vấn đề tiêu thụ nguồn nước: Trích dẫn báo cáo kiểm toán nội bộ của Amazon, Garman cho biết lượng nước tiêu thụ trực tiếp của trung tâm dữ liệu chỉ chiếm khoảng 0,5% tổng lượng nước phục vụ công nghiệp tại Mỹ — thấp hơn rất nhiều lần so với nhu cầu tưới tiêu của các sân golf hay trang trại trồng hạnh nhân. Dù Nvidia vừa ra mắt giải pháp làm mát mới giúp loại bỏ hầu như toàn bộ nước tiêu hao bên trong hạ tầng máy chủ, giới khoa học độc lập cảnh báo các con số này vẫn bỏ qua lượng nước gián tiếp khổng lồ dùng để sản xuất điện năng và gia công chip bán dẫn. Hiện tại, chính phủ Mỹ vẫn chưa có quy định pháp lý bắt buộc doanh nghiệp công nghệ phải công bố toàn diện dữ liệu nước gián tiếp này.
Áp lực lên hệ thống lưới điện: Garman lập luận rằng giá điện chỉ tăng ở một số bang có mật độ đặt máy chủ dày đặc, trong khi vẫn ổn định hoặc tăng chậm ở các khu vực khác. Ông cho rằng giá điện tăng chủ yếu do hạ tầng lưới điện quốc gia đã quá lạc hậu và không được đầu tư nâng cấp kịp thời. Trái lại, báo cáo từ cơ quan giám sát độc lập gần đây chỉ rõ trung tâm dữ liệu chính là tác nhân trực tiếp đẩy mức giá trên lưới điện lớn nhất nước Mỹ tăng đột biến tới 76% so với cùng kỳ năm ngoái.
Khí thải ô nhiễm carbon: Đối với chỉ trích về lượng khí thải cho phép (chẳng hạn cơ sở của Amazon tại Texas được duyệt mức phát thải trần tới 33 triệu tấn CO2 mỗi năm, cao hơn bất kỳ nhà máy nhiệt điện nào tại Mỹ), Garman khẳng định các máy phát điện dự phòng hầu như không vận hành thực tế. Chúng chỉ chạy không tải khoảng 10 giờ mỗi năm để kiểm tra kỹ thuật định kỳ (chiếm chưa đầy 0,1% thời gian).
Đóng góp cho cộng đồng địa phương: Ngoài việc tuyên bố xóa bỏ NDA với các cơ quan công quyền, Amazon cho biết trong 3 năm qua đã tài trợ hơn 1 tỷ USD cho các hoạt động an sinh xã hội, giáo dục và hạ tầng tại các địa phương nơi hãng đặt cơ sở máy chủ quy mô lớn.

Bài toán nan giải: Khủng hoảng niềm tin công chúng

Dù các tập đoàn công nghệ đưa ra nhiều cam kết và viện dẫn số liệu tài chính, nỗ lực này khó có thể dập tắt hoàn toàn nghi ngại từ người dân. Giám đốc điều hành Anthropic, ông Dario Amodei, từng nhận định rằng làn sóng phản đối hạ tầng công nghệ thực chất bắt nguồn từ một cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc, nơi cộng đồng mặc định rằng các liên minh giữa giới công nghệ và quan chức luôn che giấu những toan tính gây thiệt hại cho cư dân.

Nhà nghiên cứu Jasmine Sun cũng đúc kết thực tế: khi các luận cứ khoa học hay kinh tế được đưa ra để bảo vệ trung tâm dữ liệu, phản ứng phổ biến nhất của các hội đồng dân cư địa phương vẫn chỉ gói gọn trong một câu: “Chúng tôi không tin họ.”