GPT-6 Astra giải mã thành công mật thư 217 năm tuổi của Napoleon chỉ trong 6 giờ

Carter Church, một kỹ sư AI tại công ty an ninh mạng SentinelOne, vừa thực hiện một bước tiến lớn trong việc kết hợp công nghệ và sử học khi sử dụng GPT-6 Astra để đọc một bức thư mật từ năm 1809. Tài liệu này vốn được gửi từ trụ sở của Eugène de Beauharnais, con riêng của Napoleon và là Phó vương Ý, tới Tướng Auguste de Marmont trong bối cảnh nước Áo đang chuẩn bị chiến tranh với Pháp. Với khoảng 1.300 đơn vị mật mã được tạo thành từ 155 ký tự riêng biệt, bức thư sử dụng hệ thống mật mã thay thế đồng âm (homophonic substitution) cực kỳ phức tạp. Phương pháp này khiến các kỹ thuật phân tích tần suất ký tự thông thường trở nên vô dụng, vì một chữ cái phổ biến có thể được ẩn giấu dưới nhiều ký hiệu khác nhau.

Trước đó, nhà sử học Daniel Tant mới chỉ giải mã được khoảng 33 ký hiệu, tương đương một phần ba thông báo, và công việc này đã rơi vào bế tắc suốt nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, chỉ với một bản quét độ phân giải thấp, GPT-6 Astra đã hoàn tất việc chuyển ngữ chỉ trong vòng 6 giờ. Thay vì chỉ khớp các mẫu có sẵn, mô hình này đã tự viết mã nguồn để xây dựng một bộ giải mã dựa trên kỹ thuật simulated annealing (mô phỏng luyện kim). Đây là một phương pháp tìm kiếm thử sai liên tục, kiểm tra hàng nghìn khả năng gán chữ cái cho đến khi tạo ra một văn bản mạch lạc. Thành tựu này không chỉ đơn thuần là xử lý dữ liệu mà còn cho thấy khả năng lập luận và sử dụng công cụ của AI đối với những vấn đề chưa từng có tiền lệ.

Khả năng lập luận vượt trội và sự đính chính lịch sử đầy bất ngờ

Điểm đáng kinh ngạc nhất trong quá trình này là việc GPT-6 Astra đã phát hiện ra một sai sót về thời gian mà các nhà sử học đã duy trì suốt hơn một thế kỷ. Thông qua việc đối chiếu nội dung giải mã về quân số, tước hiệu sĩ quan và vị trí các đơn vị với hồ sơ di chuyển quân đội thực tế, Church nhận ra bức thư được viết vào tháng 3 năm 1809, chứ không phải năm 1807 như ghi chép cũ. Nội dung văn bản tiết lộ các chỉ thị quân sự chi tiết nhằm chuẩn bị cho Tướng Marmont trước một vị trí bị cô lập và nguy hiểm, ngay trước khi quân Áo tấn công vào tháng 4. Trong đó, một câu lệnh từ Napoleon được trích dẫn lại, thúc giục Marmont không được để bị đe dọa bởi những nhóm quân lẻ tẻ hay đám đông hỗn tạp.

Vào ngày 18 tháng 9, Carter Church đã công bố toàn bộ hồ sơ nghiên cứu của mình, bao gồm bản phiên âm, bảng mật mã và các đoạn mã thực thi để các nhà mật mã học khác có thể kiểm chứng. Điều này biến kết quả của Astra từ một lời quảng cáo công nghệ thành một đóng góp khoa học có thể tái lập. Thay vì chỉ giải quyết các bài toán lập trình mẫu, mô hình đã thực hiện chuỗi công việc phức tạp: đọc chữ viết tay từ bản quét xấu, chẩn đoán loại mật mã, viết mã tấn công mật mã đó và đối chiếu chéo với dữ liệu lịch sử để sửa lỗi ngày tháng. Thành công này mở ra hy vọng giải mã hàng loạt thư từ quân sự thế kỷ 18 và 19 còn tồn đọng trong các kho lưu trữ châu Âu, vốn là khối lượng công việc khổng lồ mà con người khó lòng hoàn thành theo cách thủ công.

Việc giải mã thành công bức thư của Napoleon cho thấy AI đã sẵn sàng trở thành một cộng sự đắc lực trong việc khám phá những bí ẩn lịch sử còn đang bị khóa kín. Đối với các nhà nghiên cứu và tổ chức lưu trữ, đây là minh chứng rõ nét nhất để bắt đầu ứng dụng các mô hình ngôn ngữ lớn vào việc khai phá các di sản văn bản phức tạp, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những chi tiết nhân văn và chiến lược quân sự bị vùi lấp dưới lớp bụi thời gian.