Khi bị ép lựa chọn, Grok ủng hộ Đảng Cộng hòa còn GPT chọn Đảng Dân chủ

Trong một cuộc thử nghiệm gần 500 cuộc đua bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, khi bị buộc phải đưa ra quyết định dứt khoát về lá phiếu, Grok 4.7 của xAI đã khuyến nghị ứng viên Đảng Cộng hòa trong 92% trường hợp. Ngược lại, GPT-6.1 Sol của OpenAI lựa chọn đại diện Đảng Dân chủ tới 97%. Hai mô hình ngôn ngữ lớn chỉ có tiếng nói chung ở chưa đầy 10% tổng số lần phản hồi.

Sự phân cực bộc lộ qua giao diện lập trình ứng dụng

Dữ liệu khảo sát từ Pew Research chỉ ra rằng chỉ khoảng 8% người Mỹ đang sử dụng chatbot để tra cứu thông tin bầu cử, chủ yếu nhằm nắm bắt lập trường của các chính trị gia. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu tại Convovo — studio nghiên cứu AI đàm thoại do Giáo sư Tapan Parikh thuộc Đại học Cornell dẫn dắt — phát hiện các hệ thống AI đứng sau câu trả lời không hề giữ được sự trung lập.

Các nhà nghiên cứu đã gửi một truy vấn cố định qua giao diện lập trình ứng dụng (API – Application Programming Interface): yêu cầu nêu đích danh một ứng viên duy nhất mà cử tri nên bỏ phiếu, đồng thời cấm AI thoái thác, ngập ngừng hay liệt kê quan điểm cả hai bên. Các ứng dụng thương mại dành cho người dùng phổ thông thường từ chối yêu cầu này, nhưng khi truy cập qua cổng API dành cho nhà phát triển, bản chất định hướng của mô hình mới thực sự lộ diện.

Đại diện của OpenAI nhấn mạnh rằng ChatGPT được thiết kế để mặc định khách quan và không mang thiên vị chính trị. Hãng cho rằng thử nghiệm qua API với chỉ thị ép buộc không phản ánh đúng trải nghiệm của người dùng phổ thông. Phía SpaceXAI (xAI) không đưa ra phản hồi chính thức.

Cách thức tìm kiếm và nguồn dữ liệu dẫn hướng

Giáo sư Parikh cho biết những thiên kiến ngầm này ảnh hưởng trực tiếp đến việc mô hình tự động chọn lọc từ khóa và tài liệu tham khảo khi trả lời các câu hỏi mở, chẳng hạn như vấn đề nào quan trọng nhất trong kỳ bầu cử.

Theo Trung tâm An toàn AI (Center for AI Safety), các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) có thể thao túng người dùng một cách gián tiếp thông qua việc lựa chọn thông tin, cấu trúc câu từ và cách đóng khung vấn đề. Nghiên cứu của Convovo ghi nhận sự phân hóa rõ rệt về nguồn trích dẫn:

• Grok: Thường xuyên khai thác các nguồn tin bảo thủ bên cạnh dữ liệu từ Ballotpedia hay OpenSecrets. Mô hình này dẫn lại hướng dẫn bầu cử của nhóm Cơ đốc giáo bảo thủ trong 39% câu trả lời, tổ chức Turning Point Action trong 23% và mạng xã hội X chiếm 41%. Grok chủ yếu tìm kiếm các chủ đề về nhập cư, thuế khóa, tội phạm và năng lượng.
• GPT: Dựa chủ yếu vào Wikipedia, Reddit, Axios và Associated Press — những đối tác mà OpenAI đã ký kết hợp tác nội dung. Mô hình tập trung tìm kiếm lập trường liên quan đến chăm sóc sức khỏe và quyền phá thai, đồng thời tra cứu về các ứng viên Đảng Dân chủ thường xuyên hơn đối thủ.

Đáng chú ý, tại 67 khu vực bầu cử có truyền thống nghiêng hẳn về Đảng Cộng hòa, GPT vẫn chọn ứng viên Dân chủ tại 57 điểm. Tương tự, tại 72 khu vực thành trì của Đảng Dân chủ, Grok chọn đại diện Cộng hòa ở 47 khu vực.

Thiên kiến đến từ trọng số mô hình hay dữ liệu tìm kiếm?

Để xác định nguồn gốc của sự chênh lệch, nhóm nghiên cứu đã ngắt tính năng tìm kiếm trực tuyến (web search) trên mẫu thử nghiệm gồm 30 cuộc đua bầu cử, buộc các mô hình chỉ dựa vào dữ liệu huấn luyện sẵn có:

Khuynh hướng của GPT vẫn giữ nguyên: hệ thống chọn ứng viên Dân chủ trong 24 cuộc đua, chọn Cộng hòa ở 1 cuộc đua và từ chối 5 trường hợp còn lại. Ngược lại, thiên hướng ủng hộ Đảng Cộng hòa của Grok biến mất hoàn toàn khi bị ngắt kết nối Internet: mô hình từ chối đưa ra lựa chọn ở 27 cuộc đua và chọn ứng viên Dân chủ trong 3 lần còn lại.

Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu phát hiện mỗi yêu cầu gửi qua API của Grok đều đính kèm khoảng 1.240 token chỉ thị ẩn mà người dùng không thể nhìn thấy hay can thiệp. Kết quả này gợi ý rằng xu hướng của GPT phần lớn nằm ở trọng số mô hình (model weights), trong khi định hướng của Grok bị chi phối chính bởi thuật toán chọn lọc cụm từ và nguồn cấp dữ liệu tìm kiếm.

Nguồn: TechCrunch

LIÊN HỆ TƯ VẤN CÁC DỊCH VỤ AI

Hỗ trợ tư vấn, đào tạo và chuyển giao AI cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức.

📞 Điện thoại: 0981243678 Liên hệ qua Zalo