Kỹ sư Meta ví bộ phận AI mới như nhà tù bào mòn tinh thần

Một sự cố hy hữu vừa xảy ra tại Meta khi một nhân viên đã can thiệp vào buổi thuyết trình nội bộ trực tuyến, buông lời lăng mạ một lãnh đạo cấp cao và yêu cầu những người tham gia gọi vị này là “kẻ tồi tệ”. Hành động bộc phát đầy giận dữ này không chỉ là một khoảnh khắc gây sốc mà còn là bề nổi của tảng băng chìm về làn sóng phẫn nộ đang âm ỉ bên trong bộ phận Applied AI mới thành lập. Với quy mô khoảng 6.500 kỹ sư và quản lý sản phẩm, đơn vị này đang trở thành tâm điểm của sự chỉ trích khi nhiều nhân viên ví môi trường làm việc của mình như một “nhà tù” (gulag) bào mòn tinh thần.

Nguồn cơn của sự bất mãn bắt nguồn từ việc hàng nghìn nhân sự bị điều chuyển đột ngột thông qua email mà không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận hoặc nghỉ việc. Thay vì được tham gia vào các dự án sáng tạo hay phát triển tính năng mới, những kỹ sư tài năng này lại bị buộc phải thực hiện các công việc thủ công như giải đố và viết mã để tạo dữ liệu huấn luyện cho mô hình AI. Mark Zuckerberg thừa nhận việc sử dụng nhân viên nội bộ thay vì thuê nhà thầu bên ngoài là do họ có trí tuệ vượt trội, nhưng chính quyết định này đang đẩy tinh thần làm việc tại tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới xuống mức thấp kỷ lục sau nhiều đợt sa thải hàng loạt.

Sự phẫn nộ của những kỹ sư bị cưỡng bách làm việc như máy

Những nhân viên tại Meta tự gọi mình là những “người bị trưng dụng” (draftees) khi bị ép buộc vào nhóm Applied AI để thực hiện các nhiệm vụ mà họ mô tả là vô nghĩa và gây kiệt quệ về tâm lý. Công việc hằng ngày của họ không phải là thiết kế kiến trúc hệ thống phức tạp, mà là tạo ra các bài toán đố và các vấn đề lập trình để dạy cho AI cách tư duy như con người. Một kỹ sư chia sẻ với tạp chí Wired rằng môi trường này thực sự là một trại cải tạo tinh thần, nơi những trí tuệ hàng đầu bị lãng phí vào các công việc lặp đi lặp lại chỉ để lấp đầy lỗ hổng kiến thức cho các mô hình ngôn ngữ lớn, vốn vẫn chưa thể vượt qua con người ở các tác vụ kỹ thuật.

Tình hình càng trở nên căng thẳng khi hơn 1.600 nhân viên trên toàn công ty đã ký đơn phản đối một chương trình giám sát từng cú nhấp chuột và phím gõ của họ để thu thập dữ liệu huấn luyện AI. Dưới sự điều hành của Maher Saba và báo cáo trực tiếp cho Giám đốc Công nghệ Andrew Bosworth, bộ phận này ban đầu có cấu trúc quản lý lỏng lẻo với tỷ lệ một quản lý phụ trách tới 50 nhân viên, gây ra sự hỗn loạn trong vận hành. Dù Mark Zuckerberg đã gửi bản ghi nhớ nội bộ thừa nhận những sai lầm gây ra sự đau khổ cho đội ngũ, nhưng sự hoài nghi vẫn bao trùm khi mục tiêu trở thành “nơi tốt nhất cho những người tài năng” của Meta đang mâu thuẫn trực tiếp với thực tế làm việc khắc nghiệt hiện tại.

Cuộc khủng hoảng nhân sự tại Meta là lời cảnh báo sâu sắc về cái giá của cuộc đua AI thần tốc, nơi giá trị con người đôi khi bị xem nhẹ trước các mục tiêu kỹ thuật ngắn hạn. Khi những kỹ sư trình độ cao bị biến thành công cụ dán nhãn dữ liệu, sự sáng tạo sẽ bị triệt tiêu và niềm tin vào tổ chức cũng dần tan vỡ. Đối với các doanh nghiệp đang theo đuổi công nghệ mới, việc cân bằng giữa tốc độ đổi mới và trải nghiệm nhân viên không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là yếu tố sống còn để giữ chân những tài năng thực thụ trong một thị trường đầy biến động.