Tesla Autopilot bị qua mặt bởi đầu nhựa giá 10 USD tại Trung Quốc

Những chiếc đầu nhựa nhỏ mô phỏng gương mặt người, có giá chỉ từ 10 đến 40 USD, đang được rao bán công khai trên các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc như Taobao và Douyin. Mục đích duy nhất của chúng là đánh lừa camera trong khoang lái của xe Tesla, khiến hệ thống tin rằng tài xế đang nhìn thẳng trong khi thực tế họ có thể đang sử dụng điện thoại, ăn uống hoặc thậm chí là ngủ gật. Một chủ xe Tesla Model 3 tại Trung Quốc cho biết anh đã sử dụng thiết bị này trên quãng đường gần 650 km và có thể duy trì trạng thái “rảnh tay” tới 30 phút mà không bị hệ thống nhắc nhở. Sự xuất hiện của các công cụ thô sơ này diễn ra ngay sau khi Tesla triển khai tính năng FSD Supervised tại thị trường tỷ dân và thắt chặt các biện pháp kiểm soát sự tập trung của người lái thông qua cập nhật phần mềm. Vấn đề cốt lõi không nằm ở sự tinh vi của món đồ chơi, mà ở lỗ hổng trong tư duy thiết kế: hệ thống giám sát bằng camera đang bị coi là một lớp phần mềm mỏng manh, dễ dàng bị vô hiệu hóa khi người dùng cố tình tìm cách đối phó.

Giới hạn của hệ thống giám sát và rủi ro an toàn thực tế

Việc sử dụng các đạo cụ vật lý để vượt qua hệ thống hỗ trợ lái không phải là câu chuyện mới, khi trước đây người dùng từng dùng tạ treo vô lăng hay kính râm để giảm bớt các thông báo cảnh báo. Tuy nhiên, việc một chiếc đầu nhựa thô sơ có thể duy trì hoạt động của hệ thống trong thời gian dài cho thấy camera của Tesla đang đọc một “sân khấu giả” thay vì phân tích thực sự sự chú ý của con người. Điều này đặt ra dấu hỏi lớn về tính hiệu quả của các bản cập nhật phần mềm mà Tesla từng thực hiện để khắc phục lỗi theo yêu cầu của Cơ quan An toàn Giao thông Cao tốc Quốc gia Mỹ (NHTSA) sau đợt triệu hồi hơn 2 triệu xe vào cuối năm 2023 do hệ thống giám sát không đủ khả năng ngăn chặn sự lạm dụng của tài xế.

Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt tại Trung Quốc với các đối thủ như BYD, XPeng hay Xiaomi, các tính năng tự hành đang được quảng bá như một lợi thế bán hàng chủ lực. Tuy nhiên, nếu một hệ thống an toàn có thể bị khuất phục bởi một vật thể giá rẻ, nó sẽ tạo ra rủi ro nghiêm trọng khi được triển khai ở quy mô hàng triệu người dùng. Giám sát người lái không nên chỉ được coi là một tính năng trên bảng điều khiển, mà phải là một phần của hạ tầng an toàn có khả năng chống gian lận, tương tự như cách dây đai an toàn hay máy đo nồng độ cồn hoạt động. Một hệ thống hoạt động tốt trong điều kiện thử nghiệm nhưng dễ dàng bị qua mặt bởi các thiết bị ngoại vi sẽ làm xói mòn lòng tin của các cơ quan quản lý và cộng đồng.

Sự tồn tại của thị trường đầu nhựa giả là lời nhắc nhở rằng các hệ thống tự hành có giám sát chỉ thực sự an toàn khi khả năng giám sát đó không thể bị xuyên thủng bởi những hành vi đối phó của con người. Nếu Tesla và các nhà sản xuất ô tô muốn tiến xa hơn trong lộ trình tự động hóa, họ cần thiết lập các tiêu chuẩn chống gian lận (anti-tamper) nghiêm ngặt cho phần cứng, thay vì chỉ dựa vào những lời nhắc nhở trên màn hình. Một món đồ chơi không bao giờ được phép thay thế vai trò của người lái, và công nghệ camera phải đủ thông minh để phân biệt rõ ràng giữa một con người đang tỉnh táo và một búp bê nhựa vô tri.