OpenAI lập hội đồng cố vấn toán học sau khi AI giải hơn 100 bài toán chưa có lời giải

Việc OpenAI công bố thành lập Hội đồng cố vấn về Toán học và Trí tuệ nhân tạo (Advisory Group on Mathematics and Artificial Intelligence) tại Viện Nghiên cứu Cao cấp (IAS) ở Princeton đã đánh dấu một bước ngoặt gây tranh cãi trong giới khoa học. Quyết định này được đưa ra ngay sau khi công ty tiết lộ một mô hình nội bộ đã tìm ra lời giải cho bài toán Navier-Stokes – một trong bảy bài toán Thiên niên kỷ vốn thách thức các nhà toán học suốt nhiều thập kỷ. Không dừng lại ở đó, OpenAI khẳng định hệ thống của mình còn xử lý thành công hơn 100 bài toán mở khác thuộc nhiều lĩnh vực toán học khác nhau. Sự xuất hiện của hội đồng này được xem là nỗ lực nhằm xây dựng “nhịp cầu” kết nối với cộng đồng học thuật, trong bối cảnh các chuyên gia hàng đầu bày tỏ lo ngại về tốc độ phát triển quá nhanh của công nghệ. Trước đó, 25 nhà toán học từng đoạt giải thưởng Fields đã ký vào một bức thư ngỏ, cảnh báo rằng các phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo đang đe dọa giá trị trí tuệ của con người khi chạy đua giải quyết các bài toán kinh điển chỉ để phô diễn sức mạnh kỹ thuật.

Vai trò và giới hạn quyền lực của hội đồng cố vấn mới

Hội đồng cố vấn mới bao gồm chín nhà toán học danh tiếng, hoạt động với tư cách độc lập để đánh giá tầm quan trọng của các kết quả nghiên cứu và điều phối quá trình công bố thông tin. Mặc dù các thành viên không được trả lương, họ có quyền đưa ra những lời khuyên không cần yêu cầu trước, công khai quan điểm cá nhân và tự quyết định cơ chế thành viên của nhóm. Điểm đáng chú ý là chỉ có duy nhất giáo sư Camillo De Lellis từ IAS là người vừa tham gia hội đồng, vừa ký tên vào bức thư phản đối của các nhà toán học đoạt giải Fields. Điều này cho thấy OpenAI đang cố gắng tạo ra một cơ chế giám sát có tính khách quan nhất định để xoa dịu những căng thẳng hiện có giữa Thung lũng Silicon và các viện hàn lâm.

Tuy nhiên, quyền hạn của nhóm cố vấn này bị giới hạn chặt chẽ trong phạm vi chuyên môn thuần túy thay vì can thiệp vào chiến lược vận hành. OpenAI nêu rõ rằng hội đồng sẽ không có quyền làm chậm lại hoặc thay đổi hướng đi của các dự án nghiên cứu toán học đang triển khai. Phía Viện Nghiên cứu Cao cấp (IAS) cũng nhấn mạnh trong thông cáo báo chí rằng họ không nắm giữ quyền ra quyết định tại bất kỳ công ty công nghệ nào, và mọi trách nhiệm cuối cùng đối với các quyết định đưa ra vẫn thuộc về phía doanh nghiệp. Sự phân định rạch ròi này phản ánh một thực tế rằng, dù giới toán học có tiếng nói chuyên môn lớn hơn, nhưng tốc độ phát triển nội bộ của mô hình vẫn sẽ do các tập đoàn kiểm soát tuyệt đối.

Sự ra đời của hội đồng cố vấn toán học cho thấy một nỗ lực minh bạch hóa các đột phá kỹ thuật, nhưng cũng bộc lộ khoảng cách lớn về quan điểm giữa những người làm khoa học cơ bản và các kỹ sư phần mềm. Đối với những ai đang theo dõi sát sao tiến trình này, đây là lúc cần quan sát cách các lời giải do AI tạo ra được thẩm định và công nhận trong hệ thống tri thức nhân loại. Việc duy trì sự cân bằng giữa tốc độ đổi mới và tính toàn vẹn của toán học sẽ là bài toán khó nhất mà cả OpenAI lẫn hội đồng cố vấn phải đối mặt trong thời gian tới.